De wereld volgens Gert-Jaap…

Archive for juni, 2017

De Energiewende, Duitsland als voorbeeldland? Nee, bedankt!

donderdag, juni 29th, 2017

De Duitse Energiewende ligt vol op stoom. In Nederland denkt iedereen dat die Energiewende gaat om vermindering van CO2 uitstoot, maar dat is slechts een secundair doel. Het primaire doel is de zogenaamde Atom Ausstieg, het dogmatisch uitfaseren van kerncentrales.

In 2000 besloot de Rood-Groene coalitie in Duitsland dat alle kerncentrales dicht moesten. Het kabinet Merkel I, schoof die beslissing op de lange baan, maar de bondskanselier moest vóór de verkiezingen van 2013 bakzeil halen (na Fukushima), om die verkiezingen niet te verliezen. In 2011 zijn er min of meer per direct een aantal oudere kerncentrales gesloten, in 2015 nog ééntje en de rest moet volgen rond 2022.

Laat die Atom Ausstieg zich verenigen met de Duitse CO2 doelstelling (40% minder CO2 in 2020)? Om die vraag te beantwoorden kijken we naar de cijfers van de Duitse stroomproductie per categorie opwekking. U vindt die bij het Duitse CBS http://bit.ly/2k2ZbI7 (PayWall). Grafisch ziet dat er zo uit;

We zien dat productie van ‘fossiele’ stroom licht is toegenomen over de periode 2000 – 2016 van 369 TWh naar 378 TWh, Nucleair gehalveerd is van 170 TWh naar 85 TWh en hernieuwbaar is toegenomen van 38 TWh naar 191 TWh (waarvan Wind- & zonnestroom 128 TWh). Laten we ‘fossiel’ weg, dan kun je constateren dat met name wind- & zonnestroom de afbouw van nucleair heeft vervangen.

De afname van nucleaire stroomproductie met 85 TWh is vervangen door de toename van wind- en zonnestroom met 128 TWh. Met dat surplus aan wisselvallige wind- en zonnestroom moet je wel ergens heen, je kunt het nou eenmaal niet of amper opslaan. En dat gebeurt dan ook.

Dat surplus wordt over de grens geduwd naar de omliggende landen. De import- en export cijfers van Duitse stroom vindt u bij het Fraunhofer instituut https://www.energy-charts.de/energy_de.htm. De netto export van Duitse stroom groeide van nul in 2011 naar 50 TWh in 2016.

Nu is logischerwijze aan de stroom die uit het stopcontact komt, niet te zien of dat kolen- of windstroom is. Maar aangezien in Duitsland de fossiele stroomproductie niet is afgenomen – en er tot 2011 geen netto stroom export was – kunnen we veilig stellen dat de geëxporteerde stroom volledig uit hernieuwbare stroom bestaat. Dat impliceert dat 43% van de 128TWh opgewekte wind- & zonnestroom in 2016 is geëxporteerd.

De gegevens over de productie van hernieuwbare stroom in Duitsland en de verstrekte EEG subsidies daarmee annex vindt u hier ‘EEG in Zahlen: Vergütungen, Differenzkosten und EEG-Umlage 2000 bis 2017‘ http://bit.ly/2ksAYZ7 .

Daaruit blijkt dat de totale productie van wind- & zonnestroom in 2016 (128 TWh) het bedrag van €20,825 miljard aan EEG subsidies gekost heeft. De geëxporteerde wind- & zonnestroom heeft dus bijna €9 miljard (43%) aan subsidies mee gekregen. Nu heeft geëxporteerde stroom uiteraard ook een marktwaarde en ook daarin biedt hetzelfde rapport inzicht. De totaal geproduceerde 128 TWh aan wind- & zonnestroom in 2016 had een marktwaarde van – jawel – €3,625 miljard. De geëxporteerde stroom was dus iets meer dan €1,5 miljard waard.

Duitsland exporteert dus niet zozeer wind- en zonnestroom, maar vooral de subsidies daarop. In 2016 voor €9 miljard met een marktwaarde van €1,5 miljard.

Maar er is toch ook een hoop CO2 winst?

Om de CO2 winst van de Energiewende te kunnen benaderen, moeten we eerst bepalen wat die CO2 uitstoot over de periode 2000 – 2016 geweest zou zijn zonder de Atom Ausstieg en vlucht in hernieuwbare stroom. De absolute aantallen per jaar staan hieronder en tellen over de periode 2000 – 2016 op tot 5.549 Miljoen ton CO2. Wederom kan iedereen constateren dat wind- en zonnestroom in Duitsland geen wezenlijke bijdrage aan de CO2 doelstelling leveren;

Totdat de kerncentrales in 2011 werden uitgefaseerd daalde de CO2 uitstoot per KWh gestaag tot een gemiddelde van 540 gram per KWh over de periode 2000 – 2010. Daarna steeg die weer om na 2013 weer te dalen.

Bekijken we de totale stroomproductie in Duitsland over die periode 2000 – 2016 (10,559 TWh), dan zou de stroom gerelateerde CO2 uitstoot zonder de Energiewende circa 5,698 Mton CO2 hebben opgeleverd. In werkelijkheid was de CO2 uitstoot over die periode 5.549 Mton, dus een besparing van 149 Mton.

Over dezelfde periode is er voor €188 miljard aan EEG subsidies uitbetaald, of te wel ‘a dazzling’ €1.265,- per ton bespaarde CO2 – met een marktprijs van €5,-!

Gaat dat in de toekomst beter worden?

Wellicht, maar het verder uitfaseren van nucleaire centrales gaat daar in ieder geval geen positieve bijdrage aan leveren. Het totaal percentage duurzame stroom in Duitsland ligt momenteel op 30% en dat is wel ongeveer het maximum haalbare zonder grootschalige opslag mogelijkheden. Bij een verdere toenemende productie van wisselvallige wind- & zonnestroom zal vooral de export daarvan toenemen en geen fossiele stroom worden vervangen. Wel zal de marktprijs voor stroom verder dalen en de consumentenprijs voor Duitse consument verder stijgen.

Aangezien die dalende marktprijzen samen met een gewenste hogere opbrengst van zogenaamde CO2 certificaten de baten vormen van windparken, zijn in werkelijkheid de beloofde subsidieloze windparken verder weg dan ooit. De lagere energierekening door duurzame stroom ook. Voor elke €1,- aan wind- & zonnestroom moet de Duitse consument er inmiddels €5,40 aan duurzame subsidie bijleggen … and counting.

Duitsland als voorbeeldland? Nee, bedankt.

€37,7 miljard voor 1,43% extra duurzame energie. Het energieakkoord als duurzaam fiasco.

maandag, juni 12th, 2017

Bij het afsluiten van het beroemde – zo niet beruchte – energieakkoord werd een doelstelling van 14% duurzame energie afgesproken in 2020. En doorlopend naar 16% in 2023. Dat energieakkoord is een gedrocht van de bovenste plank, feitelijk is het een akkoord onder de subsidie ontvangers over hoe het belastinggeld verdeeld gaat worden.

Die belastingbetaler zelf heeft nooit aan tafel gezeten en dat akkoord is zelfs nooit ter stemming aangeboden aan de leden der Tweede Kamer. Er is bijvoorbeeld dan ook nooit een ordentelijke kosten/baten analyse gemaakt. Wat gaat het kosten en hoeveel duurzame energie krijg ik daar dan voor? De algemene Rekenkamer heeft in 2015 een poging gewaagd en kwam op een schokkende €73 miljard uit http://bit.ly/1NQYqvR. Andere berekeningen komen uit op meer dan €100 miljard tot en met 2020. Dan hebben we het al snel over meer dan €12.000 per huishouden!

We zijn nu een paar jaar verder en inmiddels is er voor €37,7 miljard aan SDE+ subsidies beschikbaar gesteld. Uiteraard zit er tijd tussen het afgeven van de SDE+ beschikking en het realiseren van het duurzame energieplan. Dat kan zomaar oplopen tot een paar jaar. Om in 2020 de duurzame energie doelstelling van 14% te halen, moeten de daarbij behorende beschikkingen dit jaar wel ongeveer worden verstrekt. De subsidies die in 2018 en verder worden verstrekt dragen bij aan de doelstelling van 16% in 2023.

Weten we dan ook, hoeveel procent duurzame energie er in 2020 wordt opgewekt met die €37,7 miljard aan toegezegde subsidies? Het antwoord op die vraag komt van het ministerie van Economische Zaken en staat (verstopt) in de ‘nadere memorie van antwoord goedkeuring Parijs’ aan de leden der Eerste Kamer http://bit.ly/2rmtcD9. Die memorie van antwoord is overigens een litanie aan klimaat mallotigheid, maar dat terzijde. Relevant hier is het volgende citaat;

Pagina 4: Het bruto finaal eindverbruik bedroeg 2076 PJ in 2015 en zal volgens de Nationale Energieverkenning 2016 de komende jaren dalen naar 2047 PJ in 2020. Als alle projecten die nog in ontwikkeling zijn en waarvoor tot en met de najaarsronde 2016 een subsidiebeschikking is afgegeven volledig worden gerealiseerd, exclusief de tenders wind op zee, komt de subsidiabele energieproductie op circa 129 PJ in 2020. De verwachting is dat niet alle projecten volledig gerealiseerd worden, waardoor de bijdrage van de huidige projecten naar verwachting uitkomt op circa 102 PJ in 2020. Indien de windparken op zee in het gebied Borssele begin 2020 gereed zijn produceren deze circa 24 PJ in 2020.

Het energieverbruik zal dus volgens de staatssecretaris Sharon Dijksma in 2020 dalen naar 2047PJ. Dat lijkt mij rijkelijk optimistisch omdat de autonome groei van de vraag naar energie alleen maar zal toenemen en de gewenste energie besparing niet van de grond komt. Maar laten we eens uitgaan van die 2047 PJ. In 2020 komt het duurzaam geproduceerde deel daarvan uit op 126PJ, inclusief de windparken op zee. Dat is 6,15% en bij lange na geen 14% !!

Heeft die €37,7 miljard dan 6,15% aan duurzame energie opgeleverd. Nou, nee. Niet echt. We zijn in 2012 begonnen met 4,72%. Die €37,7 miljard heeft dus 1,43% extra duurzame energie opgeleverd in 2020 – in het meest optimistische scenario. Laat die maar even indalen – €37,7 miljard voor 1,43% duurzame energie … €4.700,- per huishouden voor 1,43% …

Laten we het energieakkoord nou eens benoemen voor wat het is. Een fenomenale inkomensoverdracht zonder duurzaam energie resultaat met nul klimaat resultaat. Een duurzaam fiasco.