De wereld volgens Gert-Jaap…

Archive for februari, 2016

Elektrische auto als groene batterij is volksverlakkerij

vrijdag, februari 26th, 2016

Bij de groene stroom adepten begint het langzamerhand door te dringen dat wind- en zonnestroom zonder adequate back-up niet gaan functioneren. Immers ook wanneer het niet waait – of donker is – hebben wij stroom nodig. Nog altijd lopen er overigens idealisten rond, die serieus denken dat het stroomnet als batterij functioneert voor overtollige groene stroom. Technisch is de productie van stroom dan ook een non-issue, maar de opslag daarvan is wel een serieus probleem.

Wanneer je fossiele brandstoffen als back-up voorziening wilt uitfaseren, blijven er niet zoveel mogelijkheden over. By far de goedkoopste opslag van energie zijn waterkracht centrales, maar het moge duidelijk zijn, dat zolang we Nederland niet 45 graden kantelen, dergelijke centrales hier niet kunnen.

Duitsland heeft ooit berekend dat er voor opslag van stroom nog circa 6000 stuwmeren zouden moeten worden aangelegd – voor Nederland zouden dat er naar rato een slordige 900 moeten zijn. In de delta aan de Noordzee een fysieke onmogelijkheid. Wanneer we de groene ranglijstjes dan ook zouden corrigeren voor waterkracht centrales, komt Nederland met stip binnen op nummer 9 van Europa. Hoezo vieste jongetje van het Europese klasje? Aperte onzin dus.

En dus komen onze groene stroom adepten met batterijen als oplossing, ingebed in het nieuwe mode woord ‘smart grid’. De overtollige wind- en zonnestroom moet worden opgeslagen in de batterijen van elektrische auto’s en kan worden gebruikt wanneer het niet of te hard waait of wanneer het donker of winter is. Onder luid groen gejuich gaat TenneT nu een proef doen met 2500 (semi-) elektrische auto’s. Succes.

Kunnen we bij benadering inschatten hoeveel elektrische auto’s er nodig zouden zijn om als back-up te functioneren voor het huidig opgesteld windvermogen? Daarbij zijn er een hoop variabelen, maar op de achterkant van een sigarendoosje komen we een heel eind. We nemen de cijfers van 2014, die van 2015 zijn nog niet allemaal bekend.

Per ultimo 2014 stond er volgens het CBS 2.645 MW aan windvermogen op land opgesteld met een productie factor van 22% en goed voor 4% van het totale stroom verbruik. 78% van de tijd zou dus de stroom afgetapt moeten worden uit ons elektrisch wagenpark, om zo 100% van het opgesteld vermogen te kunnen benutten. 2.645MW * 78% * 8760 uur per jaar is 18 Miljard KiloWattUur benodigde back-up stroom.

Een elektrische auto rijdt op één KwH circa 5 kilometer, we zullen dus de stroom equivalent moeten opslaan van 90 Miljard autokilometers. De gemiddelde auto rijdt jaarlijks 25.000 kilometers, ergo we hebben een slordige 3,6 miljoen elektrische auto’s nodig om als back-up te kunnen dienen voor 4% van onze stroom voorziening. Dan moeten die auto’s logischerwijze niet gebruikt worden om te rijden.

Maken we een vergelijkbare rekensom voor de geplande 6000 MW windstroom op zee (productie -factor 37%), dan is de uitkomst 6,6 miljoen elektrische auto’s, die uitsluitend moeten stilstaan bij een laadpaal. We kunnen ook opteren voor €12.500 Miljard aan de zo gehypte thuisbatterijen van de firma Tesla om als back-up te dienen voor onze wind op zee plannen. Keuzes.

Het zal duidelijk zijn dat zo elektrische auto’s als back-up moeten gaan dienen voor de groene stroom plannen, dat slechts uiterst marginaal zou kunnen. Wanneer ieder gezin een elektrische auto voor de deur zet – en die vooral niet gebruikt – kunnen we 7% á 8% van de stroom behoefte opslaan.

Wie denkt dat de opslag capaciteit van batterijen door innovaties snel zal vergroten, komt ook bedrogen uit. In de afgelopen vijf jaar is die capaciteit met slechts 7% toegenomen en er is geen enkele aanleiding om aan te nemen dat dat opeens gaat veranderen. Ook de recente suggestie dat de kosten daarvan snel gaan dalen, zal een illusie blijken. De enige reden voor bv de firma Tesla om een onrendabele thuisbatterij op de markt te brengen, is het benutten van de overcapaciteit van hun batterijenfabriek. Ze hebben beduidend meer batterijen dan dat er Tesla’s verkocht worden (in januari 2016 slechts 87 in Nederland).

Iedereen die roept dat ‘smart grids’ en elektrische auto’s de oplossing gaan vormen voor een opslag probleem van stroom, moet eens een natuurkunde boek erbij pakken. Dat geldt met name voor de woordvoerders ‘energie’ in de Tweede Kamer ter linker zijde.

De Duitse Energiewende, een kostbaar fiasco

vrijdag, februari 12th, 2016

Vanaf begin jaren ’90 is Duitsland bezig met een transitie naar een CO2 vrije energie voorziening. Toentertijd was dat beleid van de Groenen en de Socialisten. Daarna is dat beleid versterkt doorgezet onder dame Merkel (CDU) – in het bijzonder na het ongeluk met de kerncentrale in Fukushima. Die kwam electoraal op het meest ongelukkig denkbare moment. Merkel moest wat.

Duitsland geeft dan ook miljarden uit aan die Energiewende. Groene stroom kent een minimum prijsgarantie van circa 25 cent per KwH en dat voor tenminste 20 jaar. Dat lijkt wellicht klein bier, maar een windpark van enige omvang raapt zo toch een grappige €6 miljard op, gedurende die 20 jaar.

Daarnaast geldt er bijvoorbeeld een vergoeding van 95% voor groene windstroom die geleverd hád kunnen worden, maar niet geleverd mocht worden. Het stroomnet kan het niet aan. Er staan in voormalig Oost-Duitsland zelfs turbines die niet eens aangesloten zijn op het stroomnet om juist van die regeling te kunnen profiteren. Het kan voor de exploitanten van windparken zelfs rendabel zijn om te betalen om zo hun windstroom kwijt te raken, zolang de subsidie maar hoger is dan de negatieve marktprijs.

Dat is overigens maar één van de effecten die het subsidiëren van de energie transitie treft. In Spanje leverden zonneweides bijvoorbeeld ook ’s nachts stroom. De subsidie was hoger dan de kosten om de back-up diesel generatoren voluit te laten draaien. Zon onder – diesel generator aan.

Zo worden in de Baltische staten massaal bomen ‘gepelleteerd’ en gedroogd met behulp goedkoop Russisch gas. Anders vervoer je vooral water. Die hout pellets worden vervolgens in heel Europa gesubsidieerd in kolencentrales mee verbrand, alleen heet het dan duurzame Biomassa.

Omgekeerd mag houtafval vanuit het Amazone gebied – hoewel zon-gedroogd – niet als biomassa in Europa worden gebruikt. Ondanks dat daar een keurige FSC sticker aan vast gekleefd zit – verzet de publieke opinie zich daartegen. Het valt niet in te passen binnen de Greenpeace & WNF campagne, nota bene de bedenkers van dat FSC keurmerk. De indianen in het Amazonegebied verbranden dat houtafval dus maar gewoon in de open lucht. Je moet toch iets.

De Duitse overheid als groen voorbeeldland – lees de belastingbetaler – investeert riant in de zo vaak geprezen Energiewende. Voor rekening van de Duitse particuliere energieverbruiker, bedragen de groene stroom uitgaven over 2015 tussen €24,5 miljard en bijna €28 miljard. Zonder tussentijds aanpassing van dat energiebeleid, lopen die kosten op naar €30 miljard jaarlijks in 2018.

Zelfs wanneer Duitsland heel die Energiewende per morgen zou afschaffen, zijn ze dus nog altijd een slordige €500 miljard kwijt. 20 jaar maal €25 miljard per jaar, per Duits huishouden circa €20.000,-. Voor Nederland wijkt de grootorde van die bedragen niet serieus af. Het energie akkoord van 2012 heeft elk Nederlands gezin nu al €3.800,- gekost, verleng dat voor de resterende looptijd van het huidige energie akkoord en je komt zelfs nog iets hoger uit.

Maar levert de Duitse Energiewende ook wat op? CO2 uitstoot vermindering of de beloofde groene banen? We kijken eerst even naar de Duitse productie van groene stroom in 2015 …

De totale stroom productie van Duitsland in 2015 was circa 660 TeraWattUur. De groene adepten juichen dat Duitsland daarvan al 28% emissievrij produceert. Dat klinkt indrukwekkend, helaas is die 660 TeraWattUur stroom amper 20% van het Duitse energieverbruik – net zoals in Nederland. Stroom is in het energie landschap maar een marginale speler, de industrie en meer in het bijzonder het warmteverbruik van die industrie (en transport) zijn goed voor 80% van het energieverbruik.

Maar we blijven – vooraleerst – het groene gedachte goed volgen. 28% van die 660 TeraWattUur – zijnde 185 TeraWattUur is duurzaam geproduceerd. Met name door windparken, zonneweides en een stukje biogas. De marktprijs voor die stroom – de opbrengst voor onze duurzame producenten – lag gedurende 2015 gemiddeld rond de 3 cent per KiloWattUur, of te wel rond €30.000 per GigaWattuur. De marktprijs/opbrengst voor het totaal van de 185 TeraWatUur duurzaam geproduceerde stroom was dus een slordige €5,5 miljard. Er zijn dagen bij, dat ik het even niet bij mij heb.

Tegelijkertijd kan een ieder dus constateren dat onze oosterburen middels die Energiewende €20 miljard per jaar betalen (groene subsidies minus marktprijs/opbrengst) voor het vergroenen van minder dan 6% van het energieverbruik (28% groene stroom x 20%). En dan is al het laaghangend fruit wel geplukt.

In normaal Nederlands, blijkbaar is de Duitse belasting betaler bereid om jaar in – jaar uit – grofweg €20 miljard te spenderen aan het marginaal beperken van de CO2 uitstoot. Dan komt direct de vraag bovendrijven, hoeveel vermindering van CO2 uitstoot heeft onze Duitse consument daarmee dan bereikt? En ook die vraag laat zich beantwoorden.

De juichende groene pers in Duitsland vermeldt dat in 2015 de CO2 uitstoot ten opzichte van 2014 afgenomen is met 4%. Dus het marginaal bijplaatsen van groene stroom leidt binnen één jaar tot een gepresenteerde afname van 4%. Uiteraard feeërieke kolder. De Duitse CO2 uitstoot stijgt – per saldo – namelijk alleen maar. De 40% CO2 reductie doelstelling in 2030 is dan ook verder weg dan ooit.

Door zachte winters neemt die CO2 uitstoot enerzijds iets af, maar door toenemend transport (economische groei) neemt die toe. Het SPD smaldeel binnen de Duitse regering doet er van alles aan om de CO2 uitstoot cosmetisch te laten dalen, middels een keur aan CO2-boekhoudkundige trucs, maar de werkelijkheid is weerbarstig.

Zo doet de SPD minister van CO2, (mw Hendricks, de Sharon Dijksma uit het oosten) wanhopige pogingen om de CO2 uitstoot van bijvoorbeeld stroom-export buiten de binnenlandse CO2 tellingen te houden. In werkelijkheid heeft Duitsland alleen al in 2015 een slordige 50 TerawattUur aan overbodige windstroom aan Nederland gesleten en daarvoor nog betaald ook. Inpassingsverliezen op het net en het laten pruttelen van de bruinkool centrales als backup, doen gevoeglijk de rest.

De zo gewenste groene werkgelegenheid is al evenzeer een farce. Minder dan 0,8% van de Duitse werkgelegenheid is vindbaar in de groene sector en met het ineenstorten van de zonnepanelen industrie, neemt dat nog eens versneld af. De Deense windturbine fabrikant Vestas kon ternauwernood – en met staatshulp – een faillissement voorkomen, maar de werkgelegenheid werd ook daar gemarginaliseerd. De €20 miljard groene subsidie verliezen per jaar, had Duitsland ook kunnen spenderen aan 500.000 onderwijzers, agenten of handen aan het bed. Desnoods in groen uniform.

De Duitse EnergieWende is dan ook een uiterst kostbaar fiasco gebleken. Nauwelijks groene energie (circa 6%), geen meetbare en merkbare CO2 uitstoot beperking maar zelfs een lichte stijging en verdringing van grofweg 500.000 reguliere arbeidsplaatsen. Een dure hobby.

De Duitse SPD/CDU coalitie doet dan ook wanhopige pogingen om zonder gezichtsverlies van de Energiewende af te komen. Zo worden – net zoals in de UK – de subsidies voor wind op land ingeperkt en wellicht afgeschaft. Het is überhaupt nog maar de vraag of de Erneuerbare Energien Gesetz (de equivalent van de Nederlandse Subsidie Duurzame Energie) in haar huidige vorm de volgende bondsdagverkiezingen in 2017 nog haalt.

Het leren van de Duitse Energiewende fouten is het enige wat nog wel gratis is. Maar in Nederland wil men middels het energie akkoord coûte que coûte leergeld blijven betalen – en wel het liefst de hoofdprijs. En ook die hoofdprijs laat zich naar aanleiding van het Duitse fiasco eenvoudig becijferen en zal tientallen miljarden bedragen. De Nederlandse economie bedraagt circa 14% van de Duitse en dan kom je uit op zo’n €70 miljard. Wat akelig nauwkeurig aansluit bij de berekeningen van anderen.

Socialisering groene lasten als demasqué duurzame verliezen

woensdag, februari 10th, 2016

De Friese Milieu Federatie beklaagt zich in de LC van zaterdag 6 februari over de vele hindernissen bij de aanleg van zonneparken. De kosten daarvan zoals leges, net-aansluiting en OZB maken een rendabele business case onmogelijk. De voorzitter van onze milieuraad vindt dat deze kosten moeten worden ‘gesocialiseerd’ – of te wel afgewenteld moeten worden op de samenleving. Een verwijzing naar het betreffende LC artikel vindt u onder.

Milieuclubs zijn buitengewoon bedreven in het socialiseren van kosten – afwentelen van kosten op de samenleving, hun eigen kosten niet uitgezonderd. De Friese Milieu Raad ontvangt jaarlijks zo’n miljoen aan subsidies (en een beetje van uw uw postcode loten). Noch lidmaatschapsbijdragen noch sponsoren door eigen inzet, staan opgenomen in de jaarrekening.

Voorbeelden van het ‘socialiseren’ van de verliezen op duurzame energieprojecten, zijn de energiebelastingen en ODE regeling (Opslag Duurzame Energie). Maar ook een keur aan lokale overheden, die zonneweides subsidiëren. Wanneer u de gaskraan dichtlast en de stoppen weggooit, blijft nog altijd meer dan de helft van uw energie rekening over. Het nu al gesocialiseerde deel.

Iedereen die bouwt moet leges betalen, zonneweides daarop uitzonderen is oneerlijke concurrentie. Bovendien worden die gemiste leges opbrengsten vervolgens ‘zoek’ gesocialiseerd middels het verhogen van de leges voor anderen en/of het verhogen van de lokale OZB. Een lokale belasting voor iedereen, waarbij onze Friese Milieu Raad het nota bene presteert om – jawel – te pleiten voor een vrijstelling daarvan voor zonneweides.

Een serieuze kostenpost voor groene energieprojecten van enige omvang, is de aansluiting op het stroomnet. De zonnestroom moet per slot van rekening wel ergens heen. De kosten van zo’n net-aansluiting zijn logischerwijze voor de eigenaar van de energie centrale. Het is immers geen publieke infrastructuur. Het verbaast dan ook niet, wanneer de Friese Milieu Raad ervoor pleit, ook deze kosten over te hevelen naar de samenleving. Zon (en wind) zijn dan ook alleen maar gratis – voor de exploitant – wanneer alle ‘overhead’ kosten worden overgeheveld naar de blauwe enveloppe.

Overigens is de minister voornemens om als enige uitzondering, de net-aansluiting voor offshore windparken – de stopcontacten op zee, a raison van een slordige €300 miljoen per stuk– wél te subsidiëren. Uw cadeautje aan de exploitanten van windenergie op zee. Cosmetisch worden daarmee deze windparken een stuk goedkoper. Juist op dit punt heeft de Raad van State zwaarwegende kritiek op het voorliggend voorstel. Te meer daar de Autoriteit Consument en Markt (ACM) buitenspel wordt gezet. De consument moet wél betalen – maar mag vooral niet gehoord worden.

De eerlijkheid gebiedt domweg te constateren dat zonnestroom nog niet rendabel is. De enige stroom die duurzaam is bij wind & zon, is de nimmer aflatende subsidiestroom. De Friese Milieu Raad doet er van alles aan om ideologisch gedreven projecten, cosmetisch economisch rendabel te maken. En daarbij de democratie en consument op een zo groot mogelijke afstand te houden.

Een pleidooi naar meer onderzoek om de energie efficiëntie van zonnepanelen te verbeteren was meer op haar plaats geweest. Door te pleiten voor het ‘socialiseren’ van de kosten, wordt juist elke prikkel weggenomen om zonneparken wel economisch rendabel te maken. Hiermee zet de milieu beweging weer eens een rem op innovatie. Een extra reden om uw postcode loten maar op te zeggen.

LC bericht Friese Milieu Raad – Hindernissen aanleg zonneparken