De wereld volgens Gert-Jaap…

Archive for mei, 2011

De terreur van het instituut

zondag, mei 8th, 2011

Vaak wordt er gesproken over de kloof tussen burger en politiek, maar is die er ook en zo ja, waar komt die dan vandaan? De trendmatige daling van de opkomstcijfers bij verkiezingen doet in ieder geval vermoeden dat een groot aantal burgers het niet meer kan schelen, wat de politiek doet. De alsmaar voortzettende daling van het aantal leden van politieke verenigingen idem. Van sommige politieke partijen kun je niet eens meer lid worden (PvdD & PVV), waarbij het democratisch gehalte van die partijen in twijfel wordt getrokken.

Je kunt je afvragen of leden van politieke verenigingen überhaupt bijdragen aan het democratisch gehalte daarvan, maar dat terzijde. Of de politiek doet het trendmatig zo goed dat sommigen onder ons het naar de stembus gaan niet meer nodig vinden – óf een belangrijk deel van de bevolking heeft het gewoon opgegeven. De politiek doet maar wat en wat ze doen, daar doen ze nog een eeuwigheid over ook. Wellicht zijn het tijdens de zittingsduur geen zakkenvullers, maar daarna in ieder geval wel (Wim Kok, Lodewijk de Waal, Wouter Bos, Camiel Eurlings en vele anderen). Marktwerking is uitermate verfoeilijk, maar na een politieke carrière wel verrekte makkelijk.

De wereld verandert in een exponentieel tempo, maar het politieke metier verandert niet mee, buigt zelfs niet mee. Zij werkt vaak zelfs tegendraads en is maar al te vaak eerder ingesteld op het tegenwerken van innovatie dan het ontwikkelen van een visie. De goede uitgezonderd, probeert het vastgeroeste regiem het aloude krampachtig te behouden of – nog triester – soms zelfs opnieuw uit te vinden (publiek energiebedrijf). Wat de leden van de maatschappij zelf goed doen, moet opeens worden geprofessionaliseerd.

Dat de bedenkers van deze instituten op een later moment deel mogen nemen aan de dagelijkse leiding daarvan, is mooi meegenomen – voor die bedenkers dan. De salarissen aan de top van ontwikkelingsorganisaties zijn min of meer spreekwoordelijk. Zij ontwikkelen zich zelf helemaal suf. Lariam wordt per liter ingenomen om als spierverslapper het grijnzen te kunnen onderdrukken. Armoede wordt misbruikt als economische troef én niet alleen internationaal!

Het dogma ‘wij weten wat goed voor u is’ viert hoogtij. Dat in al die landen waarin particulier initiatief verboden werd – of middels regels en onevenredig hoge belastingen, op zijn minst ontmoedigd werd – uiteindelijk zichzelf ten gronde hebben gericht, daar wordt aan voorbij gegaan. En passant wordt vergeten dat de inkomstenbelasting tot aan modaal minder dan 5% bedraagt (de rest zijn premies sociale verzekeringen). Pas boven modaal schiet de belasting stijl de hemel in, met als gevolg dat jaarlijks twee Tweede Kamerzetels Nederland ontvluchten en hun heil zoeken in de grensstreken en aan de costa’s. Het moge duidelijk zijn dat deze vluchtelingen niet tot het armste deel van de bevolking behoren. De trekkers ontsnappen en het kielzog blijft achter.

Zo werd in den beginne de boekdrukkunst voorbehouden aan de kerk, zelfs leren lezen en schrijven was voor het gewone volk niet nodig. Het bestuur maakte later uit naar welke films men wel of niet mocht kijken. Tot diep in de zestiger jaren werd in Amerika en Afrika nog bepaald naar welke films de zwarte inwoners wel of niet mochten kijken. Nu wordt met man en macht getracht om het gebruik van Internet te reguleren. Het bedrijfsleven moet bijvoorbeeld een e-mail wisseling – met terugwerkende kracht – kunnen reconstrueren. In plaats van Internet als infrastructuur maximaal in te zetten om vooruit te lopen bij de globalisering, gaan we weer eens paternalistisch het gebruik reguleren. Wij weten wat goed voor u is en wij nemen de maatschappij tegen zichzelf in bescherming. Ook als die maatschappij daar helemaal niet om vraagt – zelfs juist dan. De maatschappij heeft het weer eens niet begrepen.

Genetische modificatie – het land uitgejaagd. Nano technologie wacht een vergelijkbaar lot. Het eeuwige leven ligt op de loer – de eeuwige jeugd wellicht, maar de zittende gremia doen hun uiterste best dat tij te keren. In plaats van technologie in de breedst mogelijke zin, te omarmen en daarmee de dynamiek van het maatschappelijk leven te accepteren – zet Nederland er veel te vaak een rem op. Institutionaliseren en professionaliseren maar, want ‘wij weten wat goed voor u is’. Dat het publieke bestuur er voor de burger is en niet andersom, blijkt helaas maar al te vaak een papieren waarheid.